De rol van betekenis en verhalen vertellen

Metaphora richt zich op verbinding tussen context, de omgeving van mensen en organisaties, en de betekenis die zij aan die context en hun onderlinge relaties geven. Verhalen vormen krachtige bronnen van betekenis in organisaties. Zij laten zien welke wensen en zorgen mensen hebben, wat mensen bindt en geven verschillende perspectieven op de werkelijkheid.

Verhalen vertellen was vroeger de enige manier van overdracht. Denk aan de overdracht van het Oude testament of de Griekse mythes. Ook zijn er Afrikaanse stammen waarbij nog steeds het vertellen van verhalen als basis geldt voor besluitvorming. De reden dat mensen elkaar verhalen vertellen is het willen begrijpen van gebeurtenissen in de wereld en hun bestaan. De mens heeft een natuurlijke behoefte aan logica, samenhang en ordening. Het is daarom ook niet vreemd dat men behoefte heeft aan een meetbare, kenbare realiteit. Deze meetbare, verklaarbare werkelijkheid kan een norm worden binnen een organisatie of binnen een samenleving. Als dit verhaal een lange tijd dominant blijft dan blijft weinig ruimte over voor nieuwe verhalen. Mensen doen geen moeite voor het zien van nieuwe verhalen of als iemand een nieuw verhaal heeft wordt dit niet meer of laat (h)erkend. Als deze situatie een lange tijd aanhoudt, wordt de afstand tussen de werkelijkheid van een organisatie in de markt en de werkelijkheid van de mensen op de werkvloer steeds groter.

Verhalen vertellen gaat over ervaring, beleving, gevoel en geven van betekenis aan ons bestaan. Door ruimte te geven aan meerdere verhalen wordt de ontwikkeling in de betekenis die aan gebeurtenissen wordt toegekend zichtbaar. Daarnaast zijn verhalen over praktijkervaringen een aanvulling op rationele organisatiemodellen die vooral op theorie en omgevingsanalyses zijn gebaseerd. Verhalen vanuit het management en de werkvloer laten zien wat leeft binnen de organisatie en laten zien welke band de organisatie heeft met haar omgeving. Door het luisteren naar elkaars verhalen worden de opvattingen achter de handelingswijze zichtbaar en kunnen zo een leidraad vormen voor meer gezamenlijk handelen. Onderzoekende methoden rond verhalen over concrete ervaringen zijn bijvoorbeeld het Socratisch gesprek en Appreciative Inquiry.